پنج باور نادرست رایج درباره اعتیاد و مصرف مواد مخدر

باور نادرست 1: تجربه مواد مخدر در نوجوانان طبیعی است و نباید والدین را نگران کند.

استفاده از مواد مخدر و تجربه آن در میان نوجوانان اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ حتی توسط والدینی که ممکن است آگاه نباشند هرگونه مصرف، مغز در حال رشد نوجوان را به خطر می‌اندازد. برای نوجوانان امروزی، زندگی اغلب طاقت‌فرسا به نظر می‌رسد، اما پرهیز از الکل، دخانیات، ماری‌جوانا و سایر مواد مخدر، بهترین انتخاب برای حفظ سلامت جسمی و روانی آنها در بلندمدت است. جلوگیری یا به تعویق انداختن مصرف مواد در این دوره سنی نه تنها خطر ابتلا به افسردگی، روان‌پریشی و مشکلات تحصیلی را کاهش می‌دهد، بلکه احتمال اعتیاد در بزرگسالی را نیز به طور قابل توجهی کم می‌کند.
دکتر شارون لوی از دانشگاه هاروارد و دکتر رابرت دوپونت، بنیان‌گذار مؤسسه ملی سوءمصرف مواد مخدر، قاطعانه از برخورد صفر درصدی با مصرف مواد مخدر توسط جوانان حمایت می‌کنند. آنها بر این باورند که هیچ مقدار مصرف مواد برای نوجوانان بی‌خطر نیست و ابتکار "یک انتخاب" را ترویج می‌دهند که نوجوانان را به اجتناب از مصرف الکل، دخانیات، ماری‌جوانا و سایر مواد مخدر تشویق می‌کند.
امروزه مشخص شده است که THC موجود در ماری‌جوانا عملکرد مدارهای مغزی در حال رشد را که مسئول تنظیم رفتار هستند مختل می‌کند و باعث افزایش خطرپذیری و تصمیم‌گیری‌های نادرست می‌شود. حتی مصرف گاه به گاه ماری‌جوانا در نوجوانان می‌تواند باعث اختلال در قضاوت شده و احتمال رفتارهای پرخطر و حوادث را افزایش دهد. همچنین، نسبت به بزرگسالان، نوجوانان به دلیل افزایش انعطاف‌پذیری عصبی در این دوره رشدی، بیشتر مستعد ابتلا به اختلال مصرف کانابیس (CUD) هستند. چنین آسیب‌هایی ممکن است به عملکرد پایین تحصیلی و روابط بین‌فردی دشوار منجر شود.

باور نادرست 2: اعتیاد یک ضعف شخصیتی است.

اعتیاد نشانه ضعف ذهنی افراد نیست و مسئله‌ای بسیار پیچیده‌تر از این است. ابتلا به اعتیاد به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله نوع ماده مصرفی، دوز، روش مصرف، میزان تکرار و عوامل خطرساز مانند سن مصرف‌کننده. همچنین، همان ماده با همان دوز ممکن است تأثیرات متفاوتی بر افراد مختلف بگذارد؛ چرا که تفاوت‌های فردی و همچنین حضور یا عدم حضور تجربیات آسیب‌زا در گذشته زندگی، بر واکنش افراد تاثیر می‌گذارد.
جوئل گلرنتر از دانشگاه ییل، به شناسایی واریانت‌های ژنتیکی مرتبط با آسیب‌پذیری در برابر اعتیاد پرداخته است. با این حال، ویژگی‌های ژنتیکی به خودی خود در تعامل با عوامل محیطی، نقش مهمی در شکل‌گیری اختلالات مصرف مواد (SUDs) ایفا می‌کنند. همان‌طور که نورا ولکو، مدیر مؤسسه ملی سوءمصرف مواد (NIDA)، بیان کرده است: "اعتیاد یک بیماری پیچیده از مغزی پیچیده است؛ نادیده گرفتن این واقعیت تنها تلاش‌های ما برای یافتن راه‌حل‌های مؤثر را دشوارتر خواهد کرد."

باور اشتباه 3: افراد باید به «نهایت سقوط» برسند تا از اعتیاد رهایی یابند.

خیر، خیر و باز هم خیر! انجام آزمایش‌های جاده‌ای الکل باعث پیشگیری از هزاران مرگ و کمک به بسیاری از افراد مبتلا به اختلال مصرف الکل (AUD) شده است، گاه حتی با اجبار قانونی دادگاه‌ها. حدود ۵۰ درصد افرادی که به دلیل رانندگی در حال مستی دستگیر می‌شوند، اختلال مصرف الکل دارند. افراد معمولاً وجود مشکل در مصرف مواد یا الکل را انکار می‌کنند و گمان می‌کنند که صادق هستند، اما در واقع به خودشان دروغ می‌گویند.
اعتیاد یک وضعیت مزمن و عودکننده است که ناشی از تغییرات در مدارهای مغزی، به‌ویژه در نواحی مربوط به پاداش، استرس و تصمیم‌گیری است. در حالی که برخی افراد پس از عواقب جدی به درمان روی می‌آورند، برخی دیگر به دلیل تخلف گذشته با اجبار محاکم به درمان هدایت می‌شوند. انتظار برای رسیدن به «نقطه سقوط» فقط خطرات جدی‌ای مانند آسیب به روابط، شغل و سلامت فرد را افزایش می‌دهد و چنگ اعتیاد را بر زندگی فرد محکم‌تر می‌کند.

باور نادرست 4: درمان اعتیاد هیچ‌گاه اثربخش نیست.

پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا و دانشکده پزشکی هاروارد اخیراً داده‌های پرسشی نزدیک به ۵۷,۰۰۰ نفر از ۲۱ کشور را در طول ۱۹ سال تحلیل کرده‌اند و شواهد روشنی ارائه داده‌اند. آن‌ها دریافتند که مهم‌ترین مانع درمان، خود افراد معتاد هستند؛ بیشتر آن‌ها در انکار به سر می‌برند و نمی‌پذیرند که به درمان نیاز دارند.
انجمن‌های مثل الکلی‌های گمنام غالباً موفق عمل می‌کنند، زیرا بدون قضاوت، مسیر مشخصی، الگوهایی برای پیروی، امید و ارتباطات اجتماعی را برای اعضای جدید فراهم می‌کنند. با وجود این، افرادی که به طور فعال در این انجمن‌ها شرکت دارند، اغلب گلایه دارند که دوستانشان از آن‌ها می‌پرسند چرا "هنوز درمان نشده‌اند"، با اینکه در جلسات متعددی شرکت دارند. اما واقعیت این است که حضور مداوم در جلسات همان چیزی است که مؤثر است.
حتی میان متخصصان نیز اجماعی درباره تعریف درمان موفق وجود ندارد. برای برخی، موفقیت به معنای این است که فرد زنده مانده و طی ۶ ماه یا یک سال اخیر به دلیل اوردوز به اورژانس منتقل نشده است. برای گروهی دیگر، موفقیت یعنی استفاده منظم از داروهای درمانی. و برای عده‌ای دیگر، تنها پرهیز کامل از مواد مخدر و بازگشت کامل به مسئولیت‌های خانوادگی و شغلی موفقیت محسوب می‌شود.
موضوع دیگر این است که اکثر افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد (SUD) دارای چندین نوع اعتیاد هستند. حتی در موارد اوردوز، بسیاری از آنها از چندین ماده مختلف استفاده کرده‌اند. همچنین، بسیاری از این افراد در کنار اعتیاد خود نیازمند درمان مشکلات پزشکی، اعتیادی دیگر یا اختلالات روانی هستند. اما متأسفانه بیماران معمولاً به‌ندرت برای همه این مسائل ارزیابی و درمان می‌شوند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد درمان اعتیاد، می توانید با همکاران ما در کلینیک ترک اعتیاد سها، تحت نظر دکتر اعتمادیه با شماره 22602261 - 021 تماس بگیرید تا از مشاوره رایگان سم زدایی، ترک و درمان اعتیاد بهره مند شوید.

باور نادرست 5: مصرف بیش‌ازحد مواد مخدر باعث آسیب مغزی نمی‌شود.

مواد مخدر می‌توانند به مغز آسیب برسانند. افرادی که از مصرف بیش‌ازحد مواد جان سالم به در می‌برند، ممکن است دچار آسیب مغزی ناشناخته یا آسیب هیپوکسیِ مغز شوند که ناشی از کاهش تنفس بر اثر مصرف مواد افیونی است. جامعه معمولاً هیپوکسی را بیشتر با غرق شدن یا خفگی مرتبط می‌داند تا با موارد شایع‌تری مثل مصرف بیش‌ازحد مواد مخدر که به بیهوشی منجر می‌شود.
بر اساس مطالعات اخیر، دست‌کم نیمی از افرادی که مواد افیونی مصرف می‌کنند، به صورت غیرقانونی تجربه یک اوردوز غیرکشنده را داشته یا شاهد چنین اتفاقی بوده‌اند. کسانی که به طور مداوم مواد مصرف می‌کنند، خطر بیشتری برای آسیب مغزی دارند؛ چه به دلیل تصادفات، درگیری‌ها یا موارد اوردوز. حتی یک بار مصرف بیش‌ازحد فنتانیل می‌تواند منجر به هیپوکسی، آسیب مغزی و مشکلاتی در حافظه و تمرکز شود.
مصرف بیش‌ازحد مواد تقلبی مانند قرص‌ها، کوکائین، متامفتامین، زایلزین یا هروئین معمولاً با فنتانیل نیز همراه است و این موضوع باعث شده تا اوردوزهایی که به سیستم اعصاب آسیب می‌زنند، شایع‌تر شوند.

جمع بندی و منابع

افسانه‌ها و تصورات نادرست باعث افزایش انگ و کاهش احتمال دریافت درمان سریع و مؤثر برای افرادی می‌شوند که به بیماری اعتیاد مبتلا هستند. ما به مداخله زودهنگام و درمان در مرحله پیش‌اعتیاد نیاز داریم. نکته اساسی: پیشگیری از مصرف مواد در نوجوانان و جوانان اهمیت حیاتی دارد. به همین دلیل، در صورت مشاهده علائم مصرف مواد مخدر، بهتر است پیش از اینکه فرد دچار وابستگی شود، اقدام به پیشگیری و درمان نمایید. همکاران ما در کلینیک ترک اعتیاد سها، تحت نظر دکتر اعتمادیه آماده ارائه خدمات مشاوره قطع وابستگی و ترک اعتیاد هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره، با ما با شماره 22602261 - 021 تماس بگیرید.

منابع:

Levy S, Brogna M, Minegishi M, Subramaniam G, McCormack J, Kline M, Menzin E, Allende-Richter S, Fuller A, Lewis M, Collins J, Hubbard Z, Mitchell SG, Weiss R, Weitzman E. Assessment of Screening Tools to Identify Substance Use Disorders Among Adolescents. JAMA Netw Open. 2023 May 1;6(5):e2314422. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2023.14422. PMID: 37213103; PMCID: PMC10203888.

Renny MH, Love JS, Walton MA, Levy S, Merchant RC. Emergency Department Screening and Interventions for Adolescents With Substance Use: A Narrative Review. J Emerg Med. 2024 Nov;67(5):e414-e424. doi: 10.1016/j.jemermed.2024.05.012. Epub 2024 Jun 10. PMID: 39242345; PMCID: PMC11520508.

DuPont RL, McLellan AT, White WL, Merlo LJ, Gold MS. Setting the standard for recovery: Physicians' Health Programs. J Subst Abuse Treat. 2009 Mar;36(2):159-71. doi: 10.1016/j.jsat.2008.01.004. PMID: 19161896.