در این مقاله به طور کامل داروی سابوکسون را که برای درمان اعتیاد و وابستگی به مواد مخدر تجویز می شود را بررسی کرده و علائم مصرف آن را توضیح می دهیم.
سابوکسون یک داروی تجویزی با نام تجاری است که از ترکیب بوپرنورفین و نالوکسون ساخته شده و برای درمان اعتیاد و وابستگی به مواد مخدر استفاده میشود.
بوپرنورفین (با نامهای بلبوکا، پروبوفاین، بوپرونکس) دارویی است که برای درمان اختلال مصرف مواد افیونی (OUD) و همچنین دردهای حاد و مزمن تجویز میشود. این دارو به عنوان اولین دارو جهت درمان اختلال مصرف مواد افیونی شناخته شده است.
نالوکسون (با نام تجاری نارکان) یک داروی تأیید شده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) است که برای خنثی کردن اثرات ناشی از مصرف بیش از حد مواد مخدر طراحی شده است. این دارو به سادگی از طریق سرنگ آماده یا اسپری بینی قابل استفاده بوده و به همین دلیل افراد معمولی نیز قادرند آن را حمل کرده و در مواقع ضروری به کسانی که مشکوک به مصرف بیش از حد مواد مخدر هستند، تزریق یا اسپری کنند.
سابوکسون با اتصال به همان گیرندههایی در مغز که مواد افیونی به آن متصل میشوند، عمل میکند. جایگزینی مواد افیونی با سابوکسون روی این گیرندهها به تنظیم شیمی مغز فرد کمک میکند. این دارو معمولاً ظرف ۲۰ تا ۶۰ دقیقه پس از مصرف اولین دوز اثر خود را نشان میدهد. علاوه بر این، سابوکسون میتواند تأثیر مواد افیونی را حداقل به مدت ۲۴ ساعت و گاهی تا ۶۰ ساعت مسدود کند.
سابوکسون در چهار دوز مختلف ارائه میشود که هر مرحله به فرد معتاد کمک میکند تا به تدریج وابستگی خود را کاهش دهد. یکی از چالشهای معمول در درمان اعتیاد به مواد افیونی، حفظ یک برنامه درمانی منظم برای افراد است. اثربخشی سابوکسون بهعنوان درمان وابستگی به مواد افیونی معمولاً بر اساس مدت زمانی که فرد در این درمان باقی میماند، ارزیابی میشود.
برای درمان مناسب وابستگی به مواد افیونی، این دارو باید همراه با مشاوره و درمانهای رفتاری مورد استفاده قرار گیرد. هنگامی که سابوکسون در برنامه درمانی گنجانده میشود، میتواند میل به مصرف مواد افیونی را به شکلی مؤثر از بین ببرد.
در سال ۱۹۶۶، بوپرنورفین بهعنوان دارویی برای درمان درد تولید شد. روش رایج پزشکی برای تسکین درد استفاده از مورفین بود، اما همانطور که میدانیم مورفین بسیار اعتیادآور است و عوارض جانبی خطرناکی دارد. هدف از تولید بوپرنورفین این بود که بتوان اثرات تسکیندهنده درد را بدون عوارض مضر آن به دست آورد.
پژوهشگران آزمایشهای گستردهای روی بوپرنورفین انجام دادند و بهزودی ارتباط آن با درمان اعتیاد به مواد مخدر آشکار شد. زمانی که این دارو در سال ۱۹۹۵ عرضه شد، نگرانیهایی درباره قابلیت اعتیادآوری بوپرنورفین مطرح گردید.
مدتی بعد، مؤسسه ملی سوءمصرف مواد مخدر (NIDA) پیشگام توسعه داروی سابوکسون شد که ترکیبی از بوپرنورفین و نالوکسان است. هدف از تولید این داروی ترکیبی، کاهش خاصیت اعتیادآوری بوپرنورفین از طریق تأثیر متقابل آن با نالوکسان بود. نالوکسان با اتصال به گیرندههای اپیوئیدی، تأثیرات تحریککننده تمایل به مواد مخدر را مهار میکند. علاوه بر این، نالوکسان معمولاً بهعنوان دارویی اضطراری برای مقابله با اوردوز مواد مخدر استفاده میشود.
سابوکسون نقش مهمی در مسیر درمان اعتیاد به مواد افیونی ایفا میکند.
سابوکسون به صورت قرص یا فیلم خوراکی قابل حل عرضه میشود. تفاوت بین قرصهای سابوکسون و فیلم این است که فیلم را میتوان زیر زبان یا بین لثه و گونه قرار داد تا حل شود، در حالی که قرص فقط زیر زبان (به صورت زیرزبانی) حل میشود.
بله، این دارو به عنوان یک ماده کنترلشده دسته III طبقهبندی شده است. این به این معناست که استفاده از آن تحت نظر پزشک مجاز ایمن است. پزشکانی که اجازه دارند این دارو را تجویز کنند، دورههای آموزشی و گواهینامههای خاصی را گذراندهاند.
اگر طبق دستورالعملهای پزشکی مصرف شود، احتمال ایجاد اعتیاد به سابوکسون بسیار کم است. این دارو دارای "اثر کاهشی" است؛ یعنی حتی اگر بیش از مقدار مجاز روزانه (۲۴ میلیگرم) مصرف کنید، تأثیر بیشتری نخواهد داشت. با این حال، باید توجه داشت که سابوکسون همچنان ممکن است منجر به وابستگی و سوءمصرف شود.
اگرچه مصرف بیش از حد این دارو دشوار است، اما در صورت استفاده نادرست همچنان امکانپذیر است. خطر مصرف بیش از حد زمانی افزایش مییابد که این دارو با سایر داروهای آرامبخش مانند بنزودیازپینها ترکیب شود.
علائم کلیدی مصرف بیش از حد شامل موارد زیر میشود:
- تنفس کند یا توقف کامل
- مردمکهای کوچک (چشمان خمار)
- خوابآلودگی شدید
- استفراغ
- کاهش حس لامسه
ساباکسون بدون عوارض جانبی نیست. برخی از این عوارض خفیف و رایج هستند، در حالی که برخی دیگر جدیتر میباشند. اگر شما یا فردی که میشناسید با عوارض جانبی جدی روبهرو هستید، با یک پزشک مشورت کنید یا در صورتی که وضعیت تهدیدکننده زندگی بهنظر میرسد، فوراً کمک بگیرید.
برخی از عوارض رایج عبارتند از:
- احساس خستگی یا خوابآلودگی
- سردرد
- حالت تهوع
- تعریق
- اضطراب
- افسردگی
- یبوست
- بیخوابی
- علائم مرتبط با ترک مواد افیونی (مانند درد عضلانی، گرفتگی عضلات، ضربان قلب سریع)
برخی از عوارض جانبی جدیتر شامل موارد زیر هستند:
- کما
- سوءمصرف یا وابستگی به دارو (از عوارض بلندمدت)
- آسیب کبدی (از عوارض بلندمدت)
- علائم شدیدی از ترک مواد
- واکنشهای آلرژیک شدید
- مشکلات هورمونی (از عوارض بلندمدت)
این موارد معمولاً عوارض جدیتر و بلندمدت سابوکسون هستند و ممکن است بهراحتی برطرف نشوند؛ در برخی موارد به مداخله پزشکی نیاز خواهد بود.
سوبوکسون معمولاً برای دورههای طولانی به منظور کاهش وابستگی به مواد افیونی در افرادی که با اعتیاد دست و پنجه نرم میکنند، مصرف میشود. با این اطلاع میتوان فهمید که وقتی فردی سوبوکسون را پس از مدتی استفاده به صورت ناگهانی کنار میگذارد، یک دوره ترک را تجربه خواهد کرد. توصیه میشود که برای جلوگیری از علائم ترک سوبوکسون، افراد حتماً تحت نظر پزشک و طبق دستورات او اقدام به کم کردن تدریجی مصرف این دارو کنند. برای اطلاعات بیشتر درباره نیمه عمر سوبوکسون و مدت زمان تأثیر آن، میتوانید به منابع آنلاین مرتبط مراجعه کنید.
در دوره سمزدایی دارویی، علائم ترک در ۷۲ ساعت اول به اوج خود میرسد، زیرا در این بازه زمانی، بسیاری از علائم فیزیکی افزایش مییابند. این علائم ممکن است شامل دردهای عضلانی و نشانههایی شبیه به سرماخوردگی باشند.
پس از یک هفته، فرد ممکن است تغییرات خلقی، اضطراب و بیقراری را تجربه کند. دو هفته پس از قطع مصرف، دورهای است که معمولاً افسردگی آغاز میشود. یک ماه پس از ترک نیز، علائمی مانند ولع مصرف مواد مخدر، احساس ناراحتی و افسردگی همچنان ممکن است باقی بمانند.
سابوکسون تنها روش درمانی موجود نیست، هرچند یکی از مؤثرترین روشها برای مقابله با اعتیاد به مواد مخدر به شمار میرود. روشهای دیگری نیز برای کمک به افرادی که با اعتیاد به مواد افیونی یا مصرف بیش از حد آنها دستوپنجه نرم میکنند وجود دارد. با این حال، بهترین گزینههای درمانی باید توسط یک پزشک تعیین شود تا مناسبترین مسیر برای کمک انتخاب گردد.
در ادامه، جایگزینهای سابوکسون آورده شدهاند:
- بوپرنورفین
- ترکیب بوپرنورفین و نالوکسون
- متادون
- نالتروکسون
- لوفکسیدین
- بوناویل
- زوبسولف
- نارکان (مورد استفاده در شرایط اضطراری مصرف بیش از حد مواد افیونی)
خیر، بوپرنورفین و سابوکسون یکسان نیستند. البته بوپرنورفین یکی از اجزای تشکیلدهنده سابوکسون است و این دارو حاوی نالوکسان نیز میباشد.
متادون و سابوکسون هر دو برای درمان اعتیاد به مواد مخدر استفاده میشوند. متادون یک آگونیست کامل است که با خطرات بیشتری از جمله سوءمصرف، اعتیاد و اوردوز همراه است. در مقابل، سابوکسون یک آگونیست جزئی بوده و خطر کمتری دارد؛ علاوه بر این، وجود نالوکسان در ترکیب آن مانع از سوءاستفاده میشود.
شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد سابوکسون با همکاران ما در کلینیک ترک اعتیاد سها زیر نظر دکتر اعتمادیه با شماره 22602261 - 021 تماس بگیرید تا از مشاوره رایگان همکاران ما بهرهمند شوید.
طراحی و اجرا فـَـرسیپی | بهینهسازی و تولید محتوا فـَـرسئو