• 6 آبان 1401

نگاهی به ترک مواد مخدر

کسانی كه فكر می كنند روش ترک مواد مخدر با بستن و زندانی كردن معتاد  پس از گذشت سه روز اعتیاد بر طرف می شود، بدانند كه چنین نخواهد شد و این فرد هر زمانی كه آزاد شود و امكان دسترسی به مواد مخدر پیدا كند، در مصرف آن درنگ نخواهد كرد چون ترک را با اختیار خود انجام نداده است. معمولاً، بیشتر معتادین  دچار  نوعی مشكل و یا اختلال روانی هستند و به دلیل همین اختلال به اعتیاد روی آورده و وابستگی روانی به مواد مخدر در آنان  به وجود می آید. چون استفاده  از مواد مخدر موجب می گردد كه تا حدودی و به طور موقت اختلال روانی آنان فروكش كرده و یا به قول خودشان تخدیر شده و درد روانی آنان تسكین یابد. اما  در صورت عدم دسترسی و یا عدم استفاده از ماده مخدر، اختلال روانی  آنان آشكارتر می شود. این همان نكته مهمی است كه در درمان ترک مواد مخدر مورد توجه  و نظر روان پزشكان است. دانستن این نكته كه چه نوع  اختلال روانی عامل اولیه رویكرد فرد به استفاده از مواد مخدر می گردد كار چندان مشكلی نیست. با مروری بر روند  زندگی گذشته بیمار  معتاد از دوران كودكی به بعد، چگونگی رشد روانی جسمی وی، نوع بافت خانواده، بررسی مشكلات روانی – شخصیتی – اجتماعی – اقتصادی  افراد خانواده، چگونگی  محیط اجتماعی، شرایط  زیستی و ...  می توان نوع  اختلال  و یا اختلالات روانی را مشخص و درمان های لازم روان پزشكی را آغاز نمود. در صورتی كه معتاد و یا در صورت لزوم خانواده وی تحت درمان  های ضروری  روان پزشكی  قرار نگیرند و به سفارش های روان پزشك معالج عمل نكنند، موفق به ترك مواد مخدر نخواهند شد.

روش های متداول ترک مواد مخدر

به‌طور کلی دو نوع رویکرد برای ترک مواد مخدروجود دارد؛ درمان نخست مبتنی بر پرهیز کامل و دیگری درمان کاهش آسیب است و در روش اول میزان عود و بازگشت دوباره بالاست چون بر پایه سم‌زدایی است و بعد از سم زدایی که به‌طور معمول از چند روز تا چند هفته انجام می‌شود، فرد از هیچ مخدری استفاده نمی‌کند. در این درمان از روش‌هایی مانند مشاوره، روان‌درمانی و درمان‌های دارویی برای جلوگیری از عود استفاده می‌شود.
باتوجه به اینکه درمان پرهیز مواد برای همه بیماران کافی نبوده و فقط گروه خاصی را تحت پوشش قرار می‌داد، کم‌ کم راههای کاهش آسیب مورد استفاده قرار گرفت. در این روش فرد به جای تزریق مواد مخدر، از جایگزین‌های مانندمتادون و بوپرونورفین استفاده می‌کند. در این روش، هم تزریق مواد مخدر جای خود را به مواد کم‌عارضه می‌دهد و هم فرد کمتر در معرض بیماری‌هایی مانند ایدز و هپاتیت و سیار مشکلات قرار می‌گیرد. این داروها فرد را از مواد جدا کرده و میل شدید فرد را نسبت به مصرف مواد برطرف می‌کند. در این روش‌ هم از گروه درمانی و مشاوره‌های فردی استفاده می‌شود.
روش سم زدایی بهتر است توسط پزشک درمانگر انتخاب شود. پزشک درمانگر بعد از مشاوره و معاینه بیمار تصمیم می گیرد که کدام روش سم زدایی برای بیمار از نظر کم خطر بودن و به صرفه بودن مناسب است. در مواردی که پزشک تشخیص دهد  بیمار با سم زدایی، نتیجه زیادی نخواهد گرفت درمان طولانی مدت و نگهدارنده با متادون ( MMT ) یا درمان طولانی مدت و نگهدارنده با بوپره نورفین ( BMT ) بهترین درمان ممکن خواهد بود.
وقتی دوره وابستگی به مواد مخدر در مدت زمان طولانی اتفاق می‌افتد به هیچ وجه نمی‌توان در مدت زمان كوتاهی فرد را از اعتیاد نجات داد. آگهی‌های ترك چند ساعته یا چند روزه اعتیاد را باور نكنیم. از نظر درمان كامل یك فرد بیمار، شامل درمان وی از ابعاد مختلف جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی است كه زمان نسبتا زیادی را لازم دارد و نمی‌توان در عرض چند ساعت یا چند روز، فردی كه وابستگی شدید به مصرف مواد مخدر دارد را تغییر كلی داد.

نقش تغذیه در ترك مواد مخدر

به طور كلی افراد معتاد به مواد مخدر دچار سوء تغذیه هستند مواد مخدر عمل جذب و هضم مواد مغذی و دفع سموم را مختل می‌كند و سبب بروز بیماریها و مشكلات متعددی در بدن می شود تحقیقات نشان داده است كه داشتن رژیم غذایی حاوی پروتئین، مواد غذایی با ارزش زیستی بالا و غنی از كربوهیدرات مرغوب نسبت به سایر رژیم‌ها، در ترك مواد مخدر تاثیر بیشتری داشته است. غذا بر خلق و خوی فرد نیز اثر دارد. كمبود مواد مغذی مثل اسید فولیك و ویتامین‌های گروه B، هم چنین كمبود اسیدهای آمینه برای سلامت فرد خطری جدی محسوب می‌شود.صرف مواد مخدر سبب می‌شود دو اسید آمینه مهم تیروزین و تریپتوفان نتوانند به درستی عمل كنند. این دو اسید آمینه مسئول تولید نوراپی نفرین، دوپامین و سروتونین در بدن هستند .این تركیبات انتقال دهنده‌های عصبی‌اند كه برای پایداری احساس، هوشیاری ذهن و حفظ شادابی و طراوت لازم‌اند. این اسید های آمینه ضروری در غذاهای غنی از پروتئین مثل انواع گوشت قرمز و سفید و غذاهای دریایی و غذاهایی مانند موز، شیر، تخمه‌های آفتابگردان و گوشت بوقلمون وجود دارد.